Istraživači sa Univerziteta Umeå u Švedskoj objavili su prvu potpunu trodimenzionalnu (3D) mikroskopsku mapu ljudskog pankreasa, što je dovelo do značajnog otkrića u razumevanju dijabetesa tipa 1. Studija, objavljena u maju 2026. u časopisu Science Advances, pokazuje da beta ćelije koje proizvode insulin mogu preživeti dugo nakon pojave bolesti, što dovodi u pitanje dosadašnja uverenja o potpunom uništenju ovih ćelija kod obolelih.
Ključni nalaz istraživanja, koje su vodili profesor Ulf Ahlgren i doktorant Joakim Lehrstrand, otkriva da se beta ćelije nalaze i izvan tradicionalnih Langerhansovih ostrvaca. Štaviše, ove izolovane ćelije ili manje grupe bile su brojnije od onih unutar ostrvaca kod pacijenta sa kasnim početkom dijabetesa tipa 1. Ovo direktno opovrgava uobičajeno stanovište da bolest dovodi do gotovo potpunog gubitka beta ćelija.
Istraživači ističu da razumevanje mikrosredine koja omogućava opstanak ovih ćelija može biti ključno za razvoj novih terapija. Ranija istraživanja iz aprila 2025. ukazuju da su ovi izvan ostrvaca skupovi beta ćelija retki kod pacijenata sa ranim početkom bolesti, što ukazuje na razlike u zavisnosti od starosti i trajanja bolesti.
Ova revolucionarna 3D tehnika vizualizacije biće korisna ne samo za dijabetes tipa 1, već i za druge bolesti pankreasa, kao što su dijabetes tipa 2 i rak. Omogućava preciznu identifikaciju pojedinačnih ćelija za dalja molekularna istraživanja, što može dovesti do novih otkrića.
Dok se transplantacija matičnih ćelija i imunosupresivne terapije pokazuju obećavajućim, one često zahtevaju dugotrajnu primenu lekova. Otkriće endogenih beta ćelija koje mogu biti zaštićene pruža alternativni pristup koji bi mogao poboljšati kvalitet života pacijenata i smanjiti troškove lečenja. Iako je put od ovog otkrića do kliničke primene dug, on nosi veliki potencijal za budućnost lečenja dijabetesa.
