Nova otkrića u neuronaukama i psihologiji temeljno menjaju naše razumevanje tuge, napuštajući zastarele linearne "faze" i prelazeći na nijansiraniji, individualizovaniji i biološki zasnovan pristup. Ključan razvoj je i zvanično priznanje poremećaja produžene tuge (PGD) u vodećim dijagnostičkim priručnicima, što naglašava potrebu za ciljanim terapijama za one koji doživljavaju iscrpljujuću i dugotrajnu bol zbog gubitka.
Poremećaj produžene tuge (PGD) zvanično je dodat u Dijagnostički i statistički priručnik za mentalne poremećaje (DSM-5-TR) 2022. godine i u Međunarodnu klasifikaciju bolesti (ICD-11). Definiše se kao ozbiljna uznemirenost koja značajno narušava funkcionisanje duže od uobičajenog perioda žaljenja, na primer više od 12 meseci za odrasle.
Oko 7-10% osoba koje su doživele gubitak razvija PGD, sa višim stopama posle iznenadne ili nasilne smrti, ili kod onih sa istorijom depresije, višestrukih gubitaka ili emocionalne zavisnosti. Istraživanja potvrđuju da je PGD poseban poremećaj, različit od kliničke depresije, sa drugačijim neurobiološkim mehanizmima i odgovorom na lečenje.
Tuga se danas shvata kao složen neurobiološki proces koji aktivira regije mozga povezane sa fizičkim bolom (prednji cingularni korteks), regulacijom emocija (amigdala, prefrontalni korteks), pamćenjem (hipokampus), privrženosti i nagrađivanjem (nucleus accumbens).
Hormonska disregulacija, uključujući povišene nivoe oksitocina i kortizola, kao i epigenetske modifikacije gena povezanih sa stresom, doprinose individualnim varijacijama u odgovoru na tugu. Savremena neuronauka posmatra žaljenje kao oblik učenja, gde se mozak prespaja da bi se prilagodio odsustvu voljene osobe.
Kod PGD, poremećaji u sistemima mozga koji upravljaju privrženosti i nagradom mogu sprečiti mozak da u potpunosti ažurira i prihvati gubitak, što vodi u uporno žudjenje.
Autor
Editorial uređuje i priprema sadržaj za publikaciju.
